ELLA Ertesi Gün Hapı Nedir? ELLA nasıl kullanır?

ELLA® nedir ve ne için kullanılır ?

ELLA®, altın renkli, kalkan şeklinde ve her iki yüzünde de “ella” ibaresi kazınmış film kaplı
tablettir. ELLA®, bir acil doğum kontrol hapıdır. Yani, bu ilaç, korunmasız cinsel ilişkiden veya
kullandığınız koruyucu yöntemin başarısız olmasından sonra hamileliği önlemek için
kullanılabilir. Örneğin,

Bu reklam size özel yayımlanmaktadır
  • Korunmasız cinsel ilişkiye girdiyseniz,
  • partnerinizin prezervatifi yırtıksa, kaymışsa veya çıkmışsa ya da cinsel ilişki esnasında
    prezervatif kullanmayı unutmuşsanız veya
ELLA Ertesi Gün Hapı Nedir? ELLA nasıl kullanır?
ELLA Ertesi Gün Hapı Nedir? ELLA nasıl kullanır?

ELLA Ertesi Gün Hapı Nasıl Kullanılır?

Doğum kontrol yöntemlerinin uygulanmadığı zamanlarda, korunmasız ve gebelik ihtimali bulunan cinsel ilişkilerden sonra kullanılması gereken ertesi gün hapı, cinsel ilişkinin ardından ne kadar çabuk alınırsa, gebeliği önlemede o kadar başarılıdır. Sanılanın aksine ertesi gün hapı, cinsel ilişkiden sonraki gün alınmak zorunda değildir. İlişki sonrasında 5. güne kadar alınabilen ilacın gebeliği engelleme şansı ne zaman alındığı ile direkt bağlantılıdır.

İlk 24 saat içinde alınan ilaç, gebeliği önlemede %98 oranında etkili iken bu oran 48. saatte %75’e geriler. Bu yüzden ertesi gün hapı, korunmasız olarak girilen cinsel ilişki sonrasında mümkün olan en kısa sürede oral yoldan alınmalıdır. Eczaneden alınan ilaç, prospektüsü dikkatlice okunduktan sonra, prospektüste belirtildiği dozda kullanılmalıdır. Bunun sebebi ilaç markaları arasında kullanım farklılıkları bulunmasıdır. Bazı ilaçlar ilişki sonrasında tek hap olarak kullanılırken, bazıları iki doz olarak kullanıldığında etkilidir. Etkinlik konusunda dikkat edilmesi gereken bir diğer konu da acil kontrasepsiyon ilaçlarının diğer bazı ilaç ve bitkisel takviyelerin kullanımı ile etkileşebilmesidir. Özellikle barbitürat veya sarı kantaron kullanımı, ertesi gün haplarının etkinliğini önemli ölçüde azaltabileceği için dikkatli olunması önerilir.

Acil kontrasepsiyon ilaçlarının kullanımının sakıncalı olduğu çeşitli durumlar mevcuttur. Daha önce benzer etken maddeli ilaçlara karşı alerji gelişmiş kişilerde, ciddi karaciğer rahatsızlığı bulunan kişilerde, gebelerde ve etkileştiği çeşitli ilaçlar ile birlikte kullanımında karaciğer enzimlerini yükseltici etkisinden dolayı bu ilaçların kullanımı sakıncalı olarak kabul edilir. Levonorgestrel içeren ilaçların emzirme döneminde kullanımı bu etken maddenin süte geçmesi ile sonuçlanabilir. Ancak süte geçme oranının az olması nedeniyle bu etken maddeli ilaçların kullanımı genel olarak güvenli kabul edilir.

Levonorgestrel etken maddeli ertesi gün haplarının kullanımı için önerilen uygulama en geç ilk 72 saat içerisinde 1,5 miligram oral tablet alınması şeklindedir. Bazı kişilerin diğer çeşitli sağlık problemleri nedeniyle kullandığı ilaçlar levonorgestrelin karaciğerden atılımını artırarak ilacın etkinliğini düşürücü etki yapabilir. Bu kişilerde hekimlerden tarafından gerekli görülmesi halinde alınacak doz 2 katına çıkarılarak 3 miligram olarak uygulanabilir. Rifampisin etken maddeli antibiyotikler, sarı kantaron, karbamazepin veya fenobarbital gibi özellikle nöbet engelleyici etkisi nedeniyle kullanılan ilaçlar, levonorgestrel etken maddeli ertesi gün haplarının karaciğerden atılımını artıran ilaçlar arasında yer alır.

ELLA Ertesi Gün Hapı Nasıl Koruma Sağlar?

Korunmasız cinsel ilişkinin ardından mümkün olan en kısa sürede alınması gereken ertesi gün hapı, beklenmedik gebelik oluşumunu içeriğindeki progesteron hormonu sayesinde engeller. Gebelik oluşumu için sperm hücresinin, kadın üreme sistemi organlarından biri olan fallop tüplerine ulaştığında burada hazır bekleyen yumurtayı döllemesi gerekir. Kadın vücudunda yaklaşık 2 gün kadar canlı kalabilen sperm hücresi, fallop tüplerine ulaştıktan sonraki 2 gün içinde yumurtlama olması durumunda da yumurtayı dölleyerek gebeliği oluşturabilir. Ancak korunmasız cinsel ilişki sonrasında alınan ertesi gün hapı, içerdiği yüksek miktardaki hormonlar sayesinde yumurtlamayı geciktirir. Yumurta, fallop tüplerinde sperm tarafından döllenmiş olsa bile, ertesi gün hapı kullanımı ile birlikte embriyonun rahme tutunmasına olanak tanıyan rahim içi duvarının kalınlaşmasını engelleyerek gebelik oluşumunun önüne geçer.

İstenmeyen gebeliklerin önlenmesi adına acil kontrasepsiyon ilaçlarının kullanılabileceği durumlar şu şekilde özetlenebilir:

  • Kondom yırtılması
  • Düzenli kullanılan doğum kontrol yönteminin atlanması
  • Kullanılan diğer ilaçlara bağlı olarak mevcut kontrasepsiyon yönteminin yeterliliğine dair şüphe duyulması
  • Korunmasız cinsel ilişki sonrası
  • Cinsel saldırı sonrası

Ertesi gün hapının sağladığı korumanın özellikle preovulasyon olarak ifade edilen yumurtlama öncesi dönemde oldukça yüksek olduğu kabul edilir. Bu durumun nedeni ise bu ilaçların aynı zamanda rahim boynu (serviks) bölgesindeki salgıları artırarak sperm hücrelerinin yumurta hücresinin bulunduğu bölgeye geçişini engelleyebilmesinden kaynaklanır.

ELLA Ertesi Gün Hapının Yan Etkileri Nelerdir?

Ertesi gün hapı, planlanmamış gebeliklerin oluşumunu engelleme konusunda oldukça etkilidir. Korunmasız olarak girilen ilişkinin hemen ardından alındığında maksimum koruma sağlayan ilacın başarı oranı, cinsel ilişki üzerinden zaman geçtikçe düşer. Gebeliği engellemek için yüksek dozda progesteron hormonu içeren ertesi gün hapı, doğum kontrol yöntemi gibi kullanıldığında pek çok yan etkiye yol açabilir. Ayrıca tek kullanımda dahi âdet düzensizliği, bulantı ve kusma gibi semptomların görülmesine sebep olabilir. Kullanılan ilacın türüne bağlı olarak oluşacak adet düzensizliği, döngünün kısalması ve uzaması veya adet dönemleri arasında lekelenmeler oluşması şeklinde ortaya çıkabilir. İlaç alındıktan sonra ilk 2 saatte kişinin kusması durumunda, ilacın koruyucu etkisi olmayabilir. İlaç kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan şikayetlerin devam etmesi durumunda ise en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ertesi gün hapı içeriğindeki yüksek miktardaki hormon ve hormon kullanımına bağlı olarak görülen yan etkilerden dolayı bir aylık zaman diliminde bir kereden fazla kullanılmamalıdır. Aynı ay içinde birden fazla korunmasız ilişkiye girilmesi durumunda ya da uzun vadeli ertesi gün hapı kullanıma bağlı olarak kişinin hormonal düzeni alt üst olabilir. Vücutta yer alan tüm sistemlerin haberleşmesini ve bir uyum içinde çalışmasını sağlayan hormonlardaki düzensizlik pek çok sağlık problemine yol açabileceği gibi ilacın uzun süreli kullanımına bağlı olarak ertesi gün hapı zararları olarak bilinen, âdet düzeninin bozulmasına, kalp damar hastalıklarına ve kanser türlerinin oluşumuna da neden olabilir. Ertesi gün hapı yan etkileri nedeniyle yalnızca gebelik riski bulunan ve korunmasız olarak girilen cinsel ilişkilerden sonra ve en fazla ayda yalnızca 1 kez kullanılmalıdır. İstisnai olarak ilacın alınmasını takiben ilk 2 saat içerisinde kişi kusarsa bir doz daha ilaç kullanması gereklidir. İlacın diğer yan etkileri şu şekilde sıralanabilir:

  • Memelerde hassasiyet
  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Bulantı-kusma
  • Karın ağrısı ve kramplar
  • Hâlsizlik
  • Şişkinlik
  • Ara kanama
  • Lekelenme
  • Karın ağrısı

Baş ağrısı ve bulantı gibi yan etkiler birkaç gün içerisinde gerileme gösterir. Ertesi gün hapının kullanımı ile bir sonraki menstruasyon kanamasının 1 hafta ertelenebileceği veya kanamanın normalden daha şiddetli olabileceği unutulmamalıdır. Tüm bu yan etkiler genellikle ilacın alınmasını takiben olan bir sonraki adet kanaması için geçerlidir. Bazı kadınlarda ilacı kullanımı takiben hafif bir vajinal kanama meydana gelebilir ve bu durum genellikle 3 gün içerisinde sonlanır. Ağır şiddetli kanama veya kanamanın 3 günden fazla devam etmesi halinde sağlık kuruluşlarına başvurarak hekimlerden destek almanız önerilir.

Tüm acil kontrasepsiyon ilaçlarının aşırı kilolu ve obez kişilerde daha az etkili olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çeşitli çalışmalar ertesi gün hapı kullanan vücut kitle indeksi 30 ve üzerindeki kadınların obez olmayan ve bu ilaçları kullanan kadınlara göre 3 kat daha fazla hamile kaldığını göstermiştir. Bu nedenle özellikle aşırı kilolu kişilerde acil kontrasepsiyon tedavisi yerine bakır gibi çeşitli maddeler içeren rahim içi araçların (RİA) kullanımı daha uygun olabilir.

Bazı risk grubundaki kadınlara hekimleri tarafından inme, kalp krizi, pıhtı oluşumu ya da benzeri kardiyovasküler problemlere zemin hazırlayabileceği nedeniyle doğum kontrol haplarını kullanmaması gerektiği belirtilmiş olabilir. Bu durum tek seferlik kullanılan acil kontrasepsiyon ilaçları için geçerli olmayıp her gün kullanılan doğum kontrol haplarına göre bu tarz rahatsızlıklar açısından aynı riski oluşturmadığının bilinmesi önemlidir.

Bu ilaçların uzun vadedeki yan etkileri konusunda yapılan çalışmalar herhangi bir probleme yol açmayacaklarını gösterir. Acil kontrasepsiyon haplarının genel olarak çalışma mantığı ovulasyonun önlenmesidir. Serbest hale geçmiş ve döllenmiş yumurta üzerinde veya döllenip rahim içi duvara yerleşmiş olan yumurta varlığında bu ilaçların kontraseptif etki gösteremeyeceği unutulmamalıdır.

ELLA Ertesi Gün Hapının Kullanımı Sonrası Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar Nelerdir?

Acil kontrasepsiyon ilaçlarının kullanımını takiben sonraki olası gebeliklerin önlenmesi adına öncesinde kullanılan doğum kontrol yöntemlerini uygulamaya devam edilmesi önerilir. Ertesi gün ilaçlarının düzenli bir doğum kontrol yöntemi olarak kullanılmasından kaçınılması gerekir. Acil kontrasepsiyon ilaçları uzun süreli bir koruma sağlamaz. Ertesi gün hapının kullanımını takiben sonraki günlerde korunmasız cinsel ilişkiye girilmesi gebeliğin gerçekleşmesi açısından riskli kabul edilir. Bu nedenle bir sonraki cinsel aktivite öncesinde diğer doğum kontrol yöntemi uygulamalarına başlanması gerekir.

İlaç kullanımını takiben 1 ay sonrasında veya normal adet döngüsünün geciktiği durumlarda gebelik testi ile mevcut durumun aydınlatılması sağlanabilir. Adet gecikmesi ve gebelik testinin negatif olduğu durumlarda 1-2 haftalık gecikme de olsa menstruasyonun gerçekleşmesi beklenebilir. Sağlık kuruluşlarına başvuru sonrasında altta yatan gebelik durumunun aydınlatılması için hekimler tarafından kullanılan idrar ve kan analizleri diğer gebelik testlerine göre olası hamileliğin daha erken tespit edilmesini sağlayabilir.

Korunmasız cinsel ilişkilerde gebelik dışında bir diğer önemli konu da cinsel yolla bulaşan hastalıklardır. Ertesi gün haplarının bu hastalıklar ile herhangi bir ilgisi olmayıp vajinal akıntı ya da diğer çeşitli belirtileri vücudunuzda fark etmeniz halinde en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurarak olası bir bulaşıcı hastalığın aydınlatılması ve uygun tedavinin planlanması sağlanmalıdır.

Gebeliği önlemede ertesi gün haplarının yüksek başarı oranına rağmen çok düşük de olsa gebeliğin meydana gelme ihtimali bulunduğu unutulmamalıdır. Yapılan gebelik testlerinde sonucun pozitif olarak tespit edilmesi halinde hekimlerinize danışarak mevcut seçeneklerin neler olduğu konusunda bilgi almanız önerilir.

Sağlıklı bir yaşam için ertesi gün hapı kullanımı en fazla ayda 1 doz olarak sınırlandırılmalıdır. Aktif cinsel hayata sahip kişilerin gebelik planlamaması durumunda, uzman hekim ile görüşerek doğum kontrol yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi alması ve kendisine en uygun yöntemin belirlenerek bu şekilde koruma sağlaması önerilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
ERTAN HABER